Ter leering ende vermaeck (10)

door Niels van der Mark

 

Over visualiseren en zo

Aan Magnus Carlsen, de nieuwe wereldkampioen, werd eens gevraagd hoe ver hij vooruit kon rekenen. In sommige stellingen waren 20 zetten geen probleem voor hem. Maar dat is echter niet het lastigste onderdeel, aldus Carlsen. Het lastigste is om die stelling, die dan ontstaan is, voor je te zien en goed te beoordelen. Hoe goed sta ik nu? Visualiseren, een lastig aspect van ons schaakspel. Je kent het wel: je had alles goed berekend, maar niet gezien dat het paard, na terugslaan dan het veld e8 zou dekken. Op die manier krijgen we er allemaal wel eens mee te maken. Om het visualiseren te oefenen kreeg ik van schaaktrainer Jop Delemarre eens de volgende stelling voorgeschoteld:

De opgave was: plaats in gedachte een paard op b2 en loop ermee naar g8 en noem de zetten hardop. Dat was niet al te moeilijk. De volgende opgave was om mijn ogen dicht te doen en nu met het paard van g8 naar a6 te gaan. Dat werd al een stukje ingewikkelder. De volgende stap was om met het paard van a6 naar g1 te gaan, maar de centrumvelden d4, d5, e4 en e5 waren verboden terrein. Tenslotte moest ik met het paard van g1 naar a8 en stond er een vijandelijke toren op e6. Mijn paard mocht niet op velden komen die door de toren bestreken werden. Een opgave die optimale concentratie van je vergt, maar ook het vermogen om de veranderende stelling voor je te zien. Absoluut niet makkelijk. Net als met de oefeningen van de fysiotherapie heb ik deze oefeningen een paar keer gedaan, om er daarna nooit meer aan te denken.

Tot ik het leuke boekje Chess Mazes van Bruce Alberston tegenkwam. Hierin staan leuke oefeningen om je vermogen om te visualiseren te oefenen en te verbeteren. In het boekje kom je dit soort stellingen tegen.

Een vreemde stelling, vooral omdat de witte koning ontbreekt. Hoe werkt het? Er zijn een aantal regels:

1. Alleen wit mag zetten, zwart niet.

2. Je hebt de puzzel opgelost als je de zwarte koning schaak hebt gezet.

3. Het witte stuk mag niet op een veld worden geplaatst waar hij door een zwart stuk geslagen kan worden. Zowel onderweg als in de eindstand.

4. Je mag wel een zwart stuk slaan als dat nodig is.

5. Je moet de puzzel oplossen in zo min mogelijk zetten.

6. Je moet het uit je hoofd doen, zonder een bord met stukken.

Hoe los je deze puzzel nou op?

Er zijn maar 2 velden waar wit uiteindelijk de koning schaak kan zetten zonder zelf geslagen te worden en dat is op a2 en e2. Om te beginnen kan wit alleen naar c6. (Hij kan ook naar g2, maar vandaar uit kan hij alleen maar naar c6, dus die valt af) Nu is het de kunst om voor je te zien hoe de loper over het bord beweegt en de zwarte koning schaak gaat geven. We gaan via c6 naar e8 (enige optie) en dan kunnen we kiezen uit g6, b1 en a2 schaak, maar ook uit h5, e2 schaak. Die laatste is korter, dus de goede oplossing. ( Dus Lc6, e8, h5, e2)

 

Nog eentje om het duidelijk te maken: In de volgende opgave kan je zien dat de loper alleen op g2 schaak kan geven, (ook op h1, maar daar komt hij via g2, dus is dat een extra zet.) op andere velden wordt hij geslagen. Hij kan op de eerste zet alleen naar f7 of g8. Met die 2 gegevens laat je de loper in gedachte over het bord gaan en probeer je in zo min mogelijk zetten schaak te geven.

 

 

 

De oplossing is Lg8, h7, c2, d1, g4, h3 en g2

 

Chess Mazes is een heel leuk boekje, bijvoorbeeld om naast je bed te leggen. De puzzels zijn er ook met ander stukken dan een witte loper en worden steeds moeilijker. Echt heel leuk als je er na korte tijd achter komt dat je al 7 halve zetten diep zit te kijken. Hier nog een paar diagrammen om de smaak te pakken te krijgen en als je het leuk vindt, raad ik je aan één van zijn boekjes aan te schaffen.

Niels van der Mark