(52) door Niels van der Mark

 

Presentatie Gerard en Niels op Landelijke Themadag Schaakbond

Zaterdag 9 december was de Landelijke Themadag van de Schaakbond. Naast dat de Bondsraad zo’n dag vergadert was er voor belangstellenden de mogelijkheid om allerlei workshops te volgen over de organisatie van je vereniging, hoe werf je volwassen leden etc etc.
Nu waren Gerard en ondergetekende die dag er ook, niet zozeer voor de workshops, maar om ons eigen ontwikkelde demonstratiebord te laten zien. Een prototype ervan was er al een paar jaar, maar die was zeker voor verbetering vatbaar. Na een klein jaartje ontwikkelen, testen en programmeren door Gerard is het bijna zover. We hopen begin 2018 ons product daadwerkelijk op de markt te brengen. Maar wat is het nou eigenlijk?

Iedereen die schaakles geeft maakt gebruik van een zogenaamd demonstratiebord, een metalen bord met magnetische stukken of een oprolbord met insteekstukken. Het grote nadeel daarvan is dat je het iedere keer moet meesjouwen, soms nergens kunt ophangen of neerzetten en dat je iedere keer tijdens de les, nieuwe stellingen moet opzetten, iets dat veel tijd kost. Daarnaast beschikken scholen tegenwoordig allemaal over een mooi digibord. Schaaksoftware als Fritz en Chessbase kun je niet op de pc van de juf installeren en ze geven ook veel beperkingen, die voor het lesgeven lastig zijn. Soms wil je 2 zetten van wit uitvoeren om iets te demonstreren of de Koningen naast elkaar zetten om de kinderen te laten zien dat dit niet mag. Zetten die je met reguliere software niet kunt uitvoeren.

Het digitale demonstratiebord dat wij ontwikkeld hebben kent al die beperkingen niet. Het is een relatief klein programma, dat op een USB-tje past en zo in de pc geprikt kan worden en werkt. Al je stellingen kun je er van te voren inzetten en op een digibord kun je met je vinger de stukken verslepen. Daarnaast is er nog de mogelijkheid om gekleurde pijlen, vakjes en symbooltjes te plaatsen om iets duidelijk te maken tijdens je les.
Het was leuk om merken dat de mensen erg enthousiast waren (“waarom is dit niet eerder bedacht”) en zo’n 50 mensen zich intekende voor de eerste versie wanneer die uitkomt. We houden jullie zeker op de hoogte van de verdere ontwikkelingen.


(Zo ziet het programma eruit op een scherm)

Aan het einde van de middag kwam schaaktrainer Herman Grooten nog even langs en hij was ook enthousiast over het bord. Onder andere omdat illegale stellingen mogelijk waren. Hij kende namelijk een leuke schaakanekdote, die hij met ons bord mooi kon vertellen en laten zien. Met zijn toestemming neem ik de anekdote hieronder over, ter Leering ende vermaeck zullen we maar weer zeggen.
George Koltanovsky was een sterke Belgische speler die bezeten was van het schaakspel.
Hij verhuisde naar de Verenigde Staten waar hij een schaak-column had. Hij wilde zoveel mogelijk mensen leren schaken. Eenieder die in het schaakcafé in zijn handen viel moest en zou leren schaken. Hierover had Koltanovsky een spoedcursus in petto die binnen 5 minuten werd gedoceerd.
Daarna volgde een uitnodiging de nu geleerde regels in de praktijk te brengen. Zo gebeurde het dat opnieuw iemand in de regels van het schaakspel werd bekwaamd. Echter Koltanovsky was een beetje slordig geweest bij de uitleg van de promotie.
Hij had namelijk gezegd: “Als je met een pion aan de overkant van het bord komt, moet je daar een ander stuk voor nemen”.
Ze speelden een partijtje en de volgende stelling kwam op het bord:

Koltanovsky, die wit had, legde geduldig uit dat hij op de volgende zet 1. Kd3-c2 zou spelen en daarna 2. Bb6-d4# mat, ongeacht welk stuk zwart bij zijn promotie zou nemen. Zo gezegd, zo gedaan. Wit speelde
1. Kd3-c2
De zwartspeler piekerde een tijdje, plaatste zijn pion op h1 en nam een ZWARTE KONING!
1… h2-h1K!
Daardoor ontstond de volgende stelling:

“Ziezo”, zie de man. “Als je nu 2. Bd4+ speelt, sta ik mat op a1, maar pat op h1. En pat is remise! En als je op a8 een dame haalt met 2. a8Q+, dan sta ik mat op h1, maar pat op a1, dus is het weer remise!”
Koltanovsky protesteerde hevig. Een koning mocht niet, dat was tegen alle regels. Maar de nieuweling in het spel zei: “Nee hoor, je hebt het zelf gezegd: ‘een ander stuk’, dus mag een koning ook!” Koltanovsky begon nu goed na te denken en na een paar seconden klaarde zijn gezicht op. Zonder een spier te verrekken speelde hij zijn pion naar a8 en nam nu ook een koning, een ZWARTE koning wel te verstaan!
2. a7-a8K!
Dat levert de volgende diagramstelling op:

Nu volgde hevige protesten van zijn tegenstander die beweerde dat je een stuk niet van kleur mocht laten veranderen. Koltanovsky bleef rustig en zei: “Een ander stuk hadden we gezegd, dus precies volgens de uitleg van onze regels. Jij bent nu aan zet. En omdat jouw koningen op a1 en h1 pat staan, kun je maar één zet spelen. Er volgde nu:
2… Ka8-b8 3. h6-h7 Kb8-a8 4. h7-h8Q!###

“Ziezo”, zei Koltanovsky, “alle koningen staan schaak, schaak, schaak en omdat ze allemaal niet weg kunnen, mat, mat en mat!”
Maar zijn lesje had hij wel geleerd. De eerstvolgende keer dat hij iemand de spelregels moest uitleggen, paste hij beter op. “Bij een promotie mag je slechts een dame, toren, loper of paard van dezelfde kleur halen”, zei hij er nu voortaan bij!

Niels van der Mark

Klik hier voor meer